ÜÇAĞIZLI MAĞARASI KAZISI

HATAY-SAMANDAĞ-MEYDAN KÖYÜ

2016 Yılı         Çalışmaları

2016 yılı kazı çalışmaları hazırlanıyor. 

6. Biyolojik Antropoloji Sempozyumu


Üçağızlı Mağarası’nın B, B1-B3 ve C tabakalarından bilinen ve Levant bölgesinde dilgi ve dilgicik üretimiyle karakterize olan kültür Ahmarian olarak tanımlanmıştır. Ahmarian endüstrisi, adını Erq el-Ahmar yerleşim yerinden almaktadır. Tek ve çift platformlu dilgi çekirdekleriyle karakterizedir. Dilgi ve dilgicik üretim oranlarının yüksek olmasıyla bilinen Ahmarian yerleşimleri, Levant bölgesinden yaklaşık 43/42.000 ile 18.000 yıl öncesinden bilinmektedir. Erken ve Geç Ahmarian olmak üzere iki gruba ayrılır ve geç dönemi Epipaleolitiğe kadar devam eder ve Levant’tın Epipaleolitik alet endüstrisinin temelini oluşturur. Aurignacian endüstrisinin tipik aletleri olan carinated ve burunlu ön kazıyıcıların yokluğu ile bilinen bu endüstri düzeltili dilgiler, sırtlı bıçaklı dilgiler ve El-Wad uçları en belirgin alet tipleridir. Erken Ahmarian endüstrisi, Doğu Akdeniz’in güney ve kuzeyindeki paleolitik buluntu yerlerinden bilinmektedir. Güneydeki buluntu yerleri Boker, Qadesh Barnea yerleşimleri, Abu Noshra ve Erg-el-Ahmar yerleşimin E/F seviyeleri, Nizzana XIII, S. Divshon. A. Qadis, A306A, Lagama, W. Sudr, A. Noshra, T. Sadaf, A. Al-Buhayra, Th. Al-Buhayra, M. Al-Widyan, W. Aghar, T. Aeid, T. Hamar, J. Humeima ve T. Farj’dır. Kuzeydeki yerleşimler ise Ksar Akil XX, Qafzeh E/D, Kebara E, Umm el-Tiel, Yabrud II-III olarak sayılabilir.

Ahmarian endüstrisinin öncül üst paleolitik kültürlerden köken aldığı ve levallois benzeri (ancak levallois olmayan) bir çekirdek endüstrisinin Ahmarian endüstrisine doğru geliştiği düşünülmektedir. Ahmarian endüstrinin ilk örnekleri levallois benzeri dilgileri içermektedir. Ayrıca topuk tipleri erken dönemler ile üst paleolitik endüstrisinin özelliklerini taşımaktadır. Bu geçiş kültürünün varlığı Üçağızlı D ve E tabakalarında da belirlenmiştir.

Üçağızlı Mağarası’nın erken Ahmarian örneklerini içeren tabakaları, Ksar Akil XVII topluluklarına benzemektedir. Bu endüstri yumuşak çekiç yardımıyla, direk olmayan vuruşlarla (özellikle baskılama tekniği) karakterize olan prizmatik dilgi teknolojisi olarak tanımlanmaktadır. Prizmatik dilgi çekirdekleri, çift platformlu olmalarıyla karakterizedir. Ayrıca tek platformlu tam prizmatik olmayan (subprizmatik) dilgi çekirdekleri de bulunmaktadır. Üçağızlı Mağarası Ahmarian tabaklarından ele geçen dilgilerin topuk yumrularının belirsiz olması ve dilgi çekirdeklerindeki negatif izler, yumuşak çekiç ve baskılama tekniğinin sıklıkla kullanıldığını işaret etmektedir. Bazı amorf çekirdeklerde doğrudan vurma tekniği tercih edilirken, bazı örneklerde sert çekiçlerin kullanıldığı gözlenmiştir. Prizmatik çekirdeklerden üretilen aletlerin topukları dar, düz (çizgi) veya nokta şekilde olabilmektedir.

Ahmarian endüstrisinin tipolojik yapısı üst paleolitiğin tip aletleri olan ön kazıyıcılar, burinler, dilgi üzerine uçlar ve düzeltili dilgilerden oluşmaktadır. Erken Ahmarian endüstrisinin göstergesi olan dilgi ve dilgicik üzerine yapılmış düzeltili ve düzeltisiz aletler Üçağızlı Mağarası’nın tipolojik yapısının da temelini oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra kısa-uzun, kulaklı, burunlu ve çift yönlü ön kazıyıcılar sıklıkla ele geçmektedir. Ahmarian’nın endütrisinin karakteristik uçları olan El-Wad ve dilgi üzerine yapılmış uçlar sıklıkla bulunmaktadır. Bunun yanı sıra keski üzerine burin aletler Üçağızlı Mağara’sında yaygın olarak yer almaktadır.

Üçağızlı Mağarası’nın D ve E seviyelerinin erken Ahmarian ve öncül üst paleolitik kültürleri arasında geçiş özelliği gösterdiği yukarıda bahsedilmişti. Bu tabakalardan çıkarılan malzeme Ahmarian kültürün özelliklerine daha çok benzemektedir. Bu endüstri Erken Ahmarian tabakalarında olduğu gibi dilgi üzerine yapılmış aletler ile karakterizedir. Ancak dilgi üretiminde tek platformlu dilgi çekirdekler daha çok tercih edilmiş ve direkt vurma tekniği sıklıkla kullanılmıştır. Aletlerin topuk tipleri, Erken Ahmarian endüstrisinde yer alanlara göre daha kalın ve geniş olmasıyla farklılık göstermektedir. D ve E tabakalarındaki endüstrinin dilgi üretiminin erken Ahmarian kültürüne, topuk tiplerinin öncül üst paleolitik kültürüne benzerlik göstermesi iki kültür arasında bir geçişin varlığını işaret etmesi açısından önemlidir.



Ahmarian Dönem Düzeltili Taş Alet Örnekleri (B Tabakası; Üst ve Ortada ön kazıyıcı aletler, altta ise uçlar yer almaktadır)